Ο Γιάννης Κάππος είναι είναι εξειδικευμένος και
πιστοποιημένος Σύμβουλος Ασφάλισης Αστικών Ευθυνών
Η Δικηγορική Εταιρεία εισήλθε στην ελληνική έννομη τάξη με το νόμο 1649/1986 και ως τον σημερινό ισχύοντα νόμο 4194/2013 ( Κώδικας Δικηγόρων) ρυθμίστηκε ως ειδική μορφή εταιρείας του Αστικού Κώδικα.
Πράγματι, η δικηγορική εταιρεία συγκεντρώνει όλα τα εννοιολογικά χαρακτηριστικά της αστικής εταιρείας, διαφοροποιούμενη από τις κεφαλαιουχικές, αφού οι εισφορές των εταίρων περιορίζονται στην παροχή εργασίας, βιβλιοθήκης, εξοπλισμού και συμμετοχής στα έξοδα της εταιρείας.
Ο αστικός χαρακτήρας της δικηγορικής εταιρείας έχει -κατά τη γνώμη μου- οδηγήσει στην παρανόηση πως η Εταιρεία δεν φέρει άλλη ευθύνη εκτός της επαγγελματικής, της ευθύνης δηλαδή έναντι των πελατών της, σε περίπτωση δηλαδή που αυτοί ζημιωθούν από πράξεις ή παραλείψεις της.
Αυτή η παρανόηση έχει οδηγήσει στην άποψη πως η δικηγορική εταιρεία έχει σαν μόνη ασφαλιστική ανάγκη την ασφάλιση της επαγγελματικής της ευθύνης.
Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική, αφού και η Εταιρεία ως νομικό πρόσωπο και ο Διαχειριστής της και οι Εταίροι έχουν ανάγκη ασφάλισης ασφάλισης ευθυνών Στελεχών Διοίκησης και Διευθυντών ( D&O Liability Insurance), το οποίο καλύπτει ευθύνες από διοικητικές και διαχειριστικές πράξεις , προς οποιονδήποτε Τρίτο.
Α. Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΩΣ ΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ
Κατά την πρόβλεψη του αρ.49, παρ. 6 του ν.4194/2013 ( Κώδικας Δικηγόρων ) η Δικηγορική Εταιρεία είναι αστική επαγγελματική εταιρεία με νομική προσωπικότητα. Αυτό έχει ως αναγκαία δυνητική συνέπεια η Δικηγορική Εταιρεία να υπέχει συμβατικής και αδικοπρακτικής ευθύνης.
Κατά συνέπεια, εφόσον η Δικηγορική εταιρεία έχει νομική προσωπικότητα έχει ικανότητα δικαίου και δικαιοπραξίας κατά ΑΚ 62 και 70 και υπέχει ενδοσυμβατική και αδικοπρακτική ευθύνη για πράξεις και παραλείψεις των οργάνων της κατά ΑΚ 71 και αρ.54, παρ.5-6 του ν.4194/2013 ( Κώδικας Δικηγόρων ) , όπως και πράξεις και παραλείψεις των προστηθέντων της, κατά ΑΚ 922[1], ενώ οι συμβάσεις δικαιοπραξίας που καταρτίζει θεμελιώνουν έννομες σχέσεις της εταιρείας προς οποιονδήποτε τρίτο, φυσικό ή νομικό πρόσωπο[2].
Βάσει των παραπάνω η Δικηγορική Εταιρεία φέρει ευθύνη απέναντι πχ σε εργαζομένους για εργατική πρακτική, πιστωτές, προμηθευτές, ανταγωνιστές, Δημόσιο (πχ για φορολογικές παραβάσεις).
[1] Παναγιώτης Νικολόπουλος, « Η δικηγορική εταιρεία ως εταιρεία του Αστικού Κώδικα», εκδόσεις Αντ.Σάκκουλα, σελ 58
[2] Πχ ΟλΣτΕ 2224/1993 και ΣτΕ 2758/1994
Β. Ο ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ
Κατά τις προβλέψεις του αρ.53, παρ.5 του ν.4194/2013 ( Κώδικας Δικηγόρων ) ο Διαχειριστής διαχειρίζεται το σύνολο της οργάνωσης της εταιρείας, άρα και τις σχέσεις μεταξύ εταίρων[1] (εσωτερική ευθύνη) , ενώ εκπροσωπεί την εταιρεία και διαχειρίζεται τις σχέσεις της προς οποιονδήποτε Τρίτο (εξωτερική ευθύνη).
Κατά τις προβλέψεις του αρ.53, παρ.8 του ν.4194/2013 ( Κώδικας Δικηγόρων ) ο Διαχειριστής ευθύνεται απέναντι και στους εταίρους και στην εταιρεία ως νομικό πρόσωπο για κάθε ζημία που προκάλεσε, είτε δια πράξεως, είτε δια παραλήψεως.
Μάλιστα η έκταση της ευθύνης του αφορά κάθε πταίσμα, κατά ΑΚ 330[2].
Επιπλέον, οι πράξεις ή παραλείψεις του μπορούν να οδηγήσουν σε γνήσια συρροή αξιώσεων αδικοπρακτικής και ενδοσυμβατικής ευθύνης.[3]
Ως προς την έκταση πιθανής αποζημίωσης τεκμαίρεται πως ευθύνεται για θετικές και αποθετικές ζημίες[4].
Τέλος, δυνάμει του αρ.53, παρ.9 του ν.4194/2013 ο Διαχειριστής οφείλει να λογοδοτήσει εγγράφως προς τους υπόλοιπους εταίρους. Αν αρνηθεί λογοδοσία μπορεί να υποχρεωθεί για αυτή με την άσκηση εταιρικής αγωγής[5].
[1] Παναγιώτης Νικολόπουλος, « Η δικηγορική εταιρεία ως εταιρεία του Αστικού Κώδικα», εκδόσεις Αντ.Σάκκουλα, σελ 139
[2] Πχ ΑΠ 164/2008, ΑΠ 1471/1998
[3] Πχ ΑΠ 192/2016
[4] Πχ ΑΠ 536/2004 και Παναγιώτης Νικολόπουλος, « Η δικηγορική εταιρεία ως εταιρεία του Αστικού Κώδικα», εκδόσεις Αντ.Σάκκουλα, σελ 153
[5] αρ.54, παρ.7 του ν.4194/2013
Γ. ΟΙ ΕΤΑΙΡΟΙ
Σύμφωνα με το άρθρο 54 παρ.4 του ν.4194/2013 (Κώδικας Δικηγόρων) ο Εταίρος έχει κατά την άσκηση των καθηκόντων του προσυμβατική, ενδοσυμβατική και αδικοπρακτική ευθύνη έναντι της Εταιρείας και λοιπών Εταίρων[1] .
Με δεδομένο πως έχουν επιδικασθεί αποζημιώσεις κατά εταίρων δικηγορικής εταιρείας για αθέτηση εταιρικών υποθέσεων[2] οι αξιώσεις των εταίρων και της εταιρείας κατά εταίρου ασκούνται με την εταιρική αγωγή, δυνάμει του άρθρου 54 παρ.7 του ν.4194/2013.
Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 49, παρ.2 του ν.4194/2013 ( Κώδικας Δικηγόρων ) οι εταίροι έχουν υποχρέωση πίστης απέναντι στην εταιρεία, δηλαδή αποχή από πράξεις ανταγωνιστικές προς το εταιρικό συμφέρον.
Χαρακτηριστικότερη περίπτωση παραβίασης υποχρέωσης πίστης είναι η χρήση από εταίρους των λεγόμενων «αχυρανθρώπων», δηλαδή εξω εταιρικών δικηγόρων, οι οποίοι φαινομενικά λειτουργούν για λογαριασμό τους, αλλά τελικά αποδείχτηκε πως λειτουργούσαν με εντολή εταίρου δικηγορικής εταιρείας, προς προσκόμιση ιδίου οφέλους[3] .
Επιπλέον έχουν υπάρξει καταδικαστικές αποφάσεις για αθέμιτο ανταγωνισμό εταίρων[4] για τις κάτωθι περιπτώσεις αθέμιτου ανταγωνισμού κατά της εταιρείας
- Ιδιόχρηση εταιρικής περιουσίας
- Αποκάλυψη απορρήτου εταιρικών υποθέσεων
- Απόκρυψη σημαντικών πληροφοριών
- Άσκηση δικαιώματος ψήφου προς βλάβη της εταιρείας.
Σε περίπτωση παραβίασης της υποχρέωσης πίστης θεμελιώνεται αξίωση της αποζημίωσης της εταιρείας για τη ζημία που προκλήθηκε, με τη συνδρομή απλά και μόνης της υπαιτιότητας, χωρίς να απαιτείται η συνδρομή πταίσματος[5].
Η ευθύνη για την παραβίαση της υποχρέωσης πίστης των εταίρων της δικηγορικής εταιρείας είναι ενδοσυμβατική[6] , χωρίς να αποκλείεται η συνδρομή της αδικοπρακτικής ευθύνης αν συντρέχουν περιστατικά που θεμελιώνουν την παρανομία της αθέμιτης συμπεριφοράς[7]
[1] Παναγιώτης Νικολόπουλος, « Η δικηγορική εταιρεία ως εταιρεία του Αστικού Κώδικα», εκδόσεις Αντ.Σάκκουλα, σελ 166
[2] Πχ ΕφΘες 2390/2017
[3] Πχ ΕφΘες 1901/2018
[4] Πχ. ΕφΠατρ 903/2007, ΕφΠειρ 871/2002, ΠΠρΘες 12566/2017
[5] Πχ ΕφΠειρ 871/2002, Παναγιώτης Νικολόπουλος, « Η δικηγορική εταιρεία ως εταιρεία του Αστικού Κώδικα», εκδόσεις Αντ.Σάκκουλα, σελ 50
[6] Πχ ΑΠ 713/2011
[7] Πχ ΠΠρΘες 3972/2017
Τι είναι τα προγράμματα ασφάλισης ευθυνών Διοικητικού Συμβουλίου και Διευθυντών ( D&O Liability Insurance)
Με την ασφάλιση της Ευθύνης Στελεχών Διοίκησης, ο Ασφαλιστής αναλαμβάνει την υποχρέωση να αποζημιώσει τον Ασφαλισμένο για κάθε αστική οικονομική Αξίωση, που θα εγείρουν Τρίτοι (ενδεικτικά εργαζόμενοι, προμηθευτές, ανταγωνιστές, μέτοχοι, πιστωτές, ιδιοκτήτες ακινήτου επαγγελματικής έδρας κλπ), οι οποίοι θα ισχυριστούν ότι με πράξεις ή παραλήψεις των καλυπτόμενων από την παρούσα ασφάλιση προσώπων προκλήθηκε σε αυτούς οικονομική ζημιά.
Ποιοι καλύπτονται
- Ο Διαχειριστής της Εταιρείας
- Το Διοικητικό Συμβούλιο, στην περίπτωση της δικηγορικής εταιρείας τα μέλη Γενικής Συνέλευσης των εταίρων, δηλαδή οι εταίροι
- Διευθυντικά Στελέχη
- Επιτετραμένοι υπάλληλοι
- Η δικηγορική εταιρεία ως νομικό πρόσωπο
- Εξουσιοδοτημένος αντιπρόσωπος φυσικού Ασφαλισμένου Προσώπου, δηλαδή εταίρου
- Θυγατρικές εταιρείες
Τι καλύπτεται
- Αποζημιώσεις για απαιτήσεις τρίτων, είτε μετά από τελεσίδικη δικαστική απόφαση, είτε με εξωδικαστικό συμβιβασμό
- Νομικά έξοδα υπεράσπισης / απόκρουσης κατηγορίας
- Ηθική βλάβη / προσβολή προσωπικότητας
- Εργατική πρακτική
- Προσωπικά έξοδα Στελέχους υπό κατάσχεση
- Παγκόσμια κάλυψη, εκτός από γεγονότα που συνέβησαν σε ΗΠΑ- Καναδά
